Ngành công nghiệp giao đồ ăn 20 tỷ USD 'nóng' dần sau loạt cáo buộc gián điệp với các công ty Trung Quốc

Ngành giao đồ ăn trực tuyến trị giá khoảng 20 tỷ USD tại Brazil đang trở thành tâm điểm của những cáo buộc gián điệp và chiến thuật cạnh tranh thiếu minh bạch, khi cuộc đua giành thị phần ngày càng căng thẳng sau sự gia nhập của các đối thủ được hậu thuẫn bởi Trung Quốc.

Hai nền tảng lớn trong thị trường này - iFood, ứng dụng giao đồ ăn nội địa của Brazil, và Keeta, dịch vụ thuộc tập đoàn giao hàng khổng lồ Trung Quốc Meituan - đều cho biết họ đã trở thành mục tiêu của những hành động đáng ngờ trong năm qua, thậm chí đã có các cuộc điều tra của cảnh sát liên quan.

Ông Diego Barreto, Giám đốc điều hành iFood, cho biết công ty đã phát hiện một “nỗ lực có tổ chức” nhằm đánh cắp bí mật kinh doanh để giành lợi thế cạnh tranh không công bằng. Theo ông, những sự việc này bắt đầu xuất hiện vào thời điểm hai đối thủ Trung Quốc công bố kế hoạch thâm nhập thị trường Brazil.

Brazil - với hơn 200 triệu dân, tỷ lệ sử dụng internet cao, hệ thống thanh toán số phổ biến và đội ngũ tài xế xe máy đông đảo - đã trở thành thị trường trọng điểm trong chiến lược mở rộng toàn cầu của các công ty công nghệ Trung Quốc.

Trong năm ngoái, Keeta cùng với 99 - ứng dụng gọi xe có công ty mẹ là tập đoàn Didi của Trung Quốc đã chính thức ra mắt dịch vụ giao đồ ăn tại đây, trực tiếp thách thức vị thế thống trị lâu nay của iFood.

“Tôi thấy có quá nhiều trùng hợp khiến tôi tin rằng có sự liên quan giữa các sự việc này,” ông Barreto nói. “Có dấu hiệu phá hoại từ một phía nào đó. Tôi không thể nói đó là ai, nhưng có thể khẳng định rằng các công ty tư vấn nước ngoài đang đóng vai trò trung gian.”

Cuộc chiến giành thị trường lớn nhất Mỹ Latinh

Cuộc cạnh tranh tại Brazil đang được xem là bài kiểm tra quan trọng cho khả năng mở rộng ra toàn cầu của các “gã khổng lồ” công nghệ Trung Quốc. Với hàng tỷ real được cam kết đầu tư, nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh đang trở thành chiến trường thử nghiệm cho các chiến lược mở rộng quốc tế của các công ty công nghệ châu Á.

Theo ông Barreto, một số công ty tư vấn quốc tế đã sử dụng những chiến thuật “đáng ngờ và mang tính tấn công” khi liên hệ với nhân viên iFood qua LinkedIn, cố gắng thu thập thông tin nội bộ về hoạt động của công ty. Một số lời mời thậm chí đề nghị trả hàng trăm USD cho các cuộc phỏng vấn nhằm khai thác dữ liệu về hoạt động kinh doanh.

iFood cho biết đã ghi nhận khoảng 500 trường hợp tiếp cận như vậy. Các câu hỏi gửi tới nhân viên xoay quanh biên lợi nhuận, doanh thu, chiến lược kinh doanh mới và công nghệ của công ty.

“Đây không phải là cách làm phổ biến trên thị trường,” Barreto nói. “Rõ ràng đây là nỗ lực nhằm khai thác dữ liệu nhạy cảm như chiến lược định giá của chúng tôi. Đây là gián điệp doanh nghiệp - hành vi đánh cắp tài sản trí tuệ được phát triển tại iFood ở Brazil.”

Về phía Keeta, Giám đốc điều hành Tony Qiu bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc.

“Chúng tôi duy trì tiêu chuẩn rất cao về đạo đức và pháp lý. Vì vậy chúng tôi không tham gia vào những hoạt động như phía iFood cáo buộc”, ông nói, đồng thời cho biết đến nay công ty chưa nhận được bất kỳ khiếu nại hay vụ kiện chính thức nào.

Qiu cũng cho rằng Keeta có thể chính là nạn nhân của những hành động tương tự. Ông cho biết ngay sau khi Keeta ra mắt tại thành phố Santos vào tháng 10 năm ngoái, một nhóm 8–10 người đã giả danh nhân viên Keeta để tiếp cận nhiều nhà hàng.

“Họ yêu cầu chủ nhà hàng mở hệ thống Keeta, chụp ảnh, quay video và thậm chí còn đóng một số tài khoản trên nền tảng,” Qiu nói, cho biết vụ việc hiện đang được cảnh sát điều tra.

Một số nhân viên của Keeta cũng cho biết từng được các công ty tư vấn tiếp cận để hỏi về hoạt động của ngành, nhưng công ty chưa phát hiện ai trong số họ chấp nhận lời đề nghị này.

Sự gia nhập của Keeta và 99 trước đó đã được Brazil hoan nghênh, trong bối cảnh nước này đang tìm cách tăng cường quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Hai công ty đã cam kết đầu tư tổng cộng khoảng 7,6 tỷ real (1,5 tỷ USD) để mở rộng hoạt động tại Brazil. Trong khi đó, iFood cũng tuyên bố sẽ đầu tư 17 tỷ real (3,3 tỷ USD) trong vòng 12 tháng tính đến tháng 3.

Theo Hiệp hội Quán bar và Nhà hàng Brazil, tổng giá trị đơn hàng qua các ứng dụng giao đồ ăn tại nước này ước đạt 100 tỷ real vào năm 2025, tăng so với 91 tỷ real của năm trước.

Ông Maurício Morgado, giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Bán lẻ của Quỹ Getúlio Vargas, cho rằng sự xuất hiện của các đối thủ mới đã được nhiều nhà hàng và tài xế giao hàng hoan nghênh, bởi iFood hiện chiếm khoảng 80% thị phần, gần như một thế độc quyền.

“Đây là một cuộc chiến rất thú vị,” ông nói. “iFood sẽ phải đối mặt với một trận chiến thực sự trước các đối thủ Trung Quốc.”

Ông cũng nhận xét rằng các chương trình khuyến mãi và trợ giá của Keeta và 99 đang được triển khai rất quyết liệt.

Dù vậy, việc lật đổ vị thế của iFood không hề dễ dàng. Trước đây, Uber Eats đã rút khỏi Brazil vào năm 2022, và 99Food cũng từng rời thị trường trước đó một năm.

Các cuộc điều tra hình sự

Cuộc cạnh tranh lần này thậm chí đã dẫn tới những cuộc điều tra hình sự.

Sau khi nhận được đơn khiếu nại từ iFood, cảnh sát đã điều tra ít nhất 4 cựu nhân viên của công ty bị nghi ngờ đánh cắp hoặc chia sẻ trái phép dữ liệu nội bộ.

Một trong những vụ việc sau đó đã bị đình chỉ. Tuy nhiên, tài liệu tòa án cho thấy 3 trong số những cựu nhân viên bị điều tra đã chuyển sang làm việc cho 99.

Tháng 10 năm ngoái, cảnh sát đã thực hiện lệnh khám xét và thu giữ thiết bị điện tử tại địa chỉ liên quan đến hai người trong số này để phục vụ điều tra. Một người bị nghi ngờ tải xuống dữ liệu của khoảng 4.900 nhà hàng và gửi vào email cá nhân. Người còn lại được cho là đã tham gia một cuộc phỏng vấn trực tuyến với một công ty tư vấn tại Trung Quốc.

Người này khai với cảnh sát rằng đã nhận khoảng 1.400 USD cho cuộc phỏng vấn, và cho rằng một người tham gia cuộc họp trực tuyến có thể là nhân viên của Meituan.

Qiu khẳng định Keeta chưa từng hợp tác với công ty tư vấn được nhắc tới trong vụ việc. Tập đoàn Meituan cũng cho biết họ đã làm việc với công ty tư vấn này trong nhiều năm để thực hiện các nghiên cứu ngành, một hoạt động phổ biến và hợp pháp.

“Hoạt động của chúng tôi được điều hành theo một bộ quy tắc ứng xử nghiêm ngặt, với các chính sách đào tạo và giám sát rõ ràng,” công ty cho biết.

Đại diện 99Food cũng khẳng định sự xuất hiện của họ đang tạo ra một lựa chọn thực sự cho nhà hàng, tài xế và người tiêu dùng, đồng thời giúp thị trường giao đồ ăn tại Brazil trở nên cạnh tranh hơn.

“Chúng tôi tin tưởng rằng mọi hoạt động của mình đều tuân thủ đầy đủ luật pháp và quy định hiện hành, cho phép chúng tôi tiếp tục đổi mới ngành này trong khuôn khổ đạo đức và pháp lý”, công ty cho biết.

Theo: Financial Times