Vi khuẩn “ẩn mình” trong họng, có thể gây tử vong trong vòng 24 giờ

Ngày 13/4, Bộ Y tế phát đi khuyến cáo về bệnh do não mô cầu - một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có thể diễn tiến nhanh và gây tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Theo số liệu giám sát từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 ca mắc, trong đó có 4 trường hợp tử vong. Trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca bệnh. Các ca mắc hiện xuất hiện rải rác trong cộng đồng, chưa hình thành ổ dịch tập trung, song có xu hướng gia tăng so với cùng kỳ năm 2025 (14 ca).

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết nguồn lây duy nhất của vi khuẩn não mô cầu là con người, chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc với giọt bắn từ dịch tiết mũi họng.

Bệnh não mô cầu không chỉ nguy hiểm ở tốc độ biến chứng chỉ trong 24 giờ, mà còn ở khả năng “ẩn mình” trước khi bùng phát.

Theo bác sĩ Chính, điểm nguy hiểm là sau khi xâm nhập, vi khuẩn có thể “cư trú” tại vùng hầu họng trong thời gian dài mà không gây triệu chứng, hoặc chỉ biểu hiện nhẹ như ho, sốt kéo dài, đau nhức… nên dễ bị nhầm với cảm lạnh thông thường. Trong giai đoạn này, vi khuẩn vẫn âm thầm tồn tại và lây lan trong cộng đồng, chỉ được phát hiện khi bệnh đã chuyển nặng.

Theo Hội Y học Dự phòng Việt Nam, khoảng 10–20% người trong cộng đồng là người lành mang vi khuẩn não mô cầu. Tỷ lệ này cao hơn ở thanh thiếu niên và người trẻ (25–32%), thậm chí có thể lên tới 50% trong các đợt dịch. Thời gian mang vi khuẩn trung bình khoảng 9 tháng, trong đó gần 40% trường hợp kéo dài trên 16 tháng.

Mặc dù không phải tất cả người mang vi khuẩn đều phát bệnh, họ vẫn có thể trở thành nguồn lây, làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch. Đáng chú ý, vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau. Tại Việt Nam, 5 nhóm phổ biến gồm A, B, C, Y, W đang lưu hành đồng thời, khiến công tác phòng chống càng phức tạp.

Phòng bệnh như thế nào?

Các chuyên gia khuyến cáo, để phòng bệnh hiệu quả, người dân cần duy trì thói quen vệ sinh cá nhân tốt như rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang nơi công cộng, súc họng bằng dung dịch sát khuẩn; đồng thời ăn uống đủ chất, tập luyện để nâng cao sức đề kháng.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cứng cổ, nổi ban xuất huyết, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nặng và nguy cơ tử vong.

Hiện nay, tiêm vắc xin được đánh giá là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng bệnh não mô cầu. Các nhóm huyết thanh phổ biến như A, B, C, Y đều đã có vắc xin phòng ngừa.

Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh, bao gồm: giữ vệ sinh cá nhân; đảm bảo môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ; nâng cao thể trạng; và chủ động phát hiện sớm, điều trị kịp thời khi có triệu chứng.

Đồng thời, Bộ đề nghị các cơ quan báo chí tăng cường truyền thông về mức độ nguy hiểm của bệnh, dấu hiệu nhận biết sớm và các biện pháp phòng ngừa, nhằm giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.