WSJ: Ông Trump cân nhắc chiến dịch quân sự nhằm thu giữ uranium của Iran

Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc triển khai chiến dịch quân sự nhằm thu giữ gần 1.000 pound (khoảng 450 kg) uranium của Iran, theo các quan chức Mỹ. Theo The Wall Street Journal, đây được đánh giá là nhiệm vụ phức tạp và rủi ro cao, có thể buộc lực lượng Mỹ phải hiện diện trên lãnh thổ Iran trong thời gian dài.

Các quan chức cho biết ông Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc có ra lệnh hay không, do đang cân nhắc kỹ lưỡng những nguy cơ với binh sĩ Mỹ. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ nhìn chung vẫn để ngỏ phương án này, bởi nó có thể giúp hiện thực hóa mục tiêu cốt lõi của Washington: ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân.

Theo một nguồn thạo tin, ông Trump đã thúc giục các cố vấn gây sức ép để Tehran chấp nhận bàn giao số uranium như một điều kiện để chấm dứt chiến sự. Trong các cuộc trao đổi với đồng minh chính trị, ông khẳng định Iran không thể tiếp tục giữ số vật liệu này, đồng thời đã tính đến khả năng sử dụng vũ lực để thu giữ nếu Tehran không chấp nhận tại bàn đàm phán.

Các quốc gia như Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập đang đóng vai trò trung gian giữa Washington và Tehran, song đến nay hai bên vẫn chưa tiến hành đàm phán trực tiếp nhằm chấm dứt xung đột.

“Việc của Lầu Năm Góc là chuẩn bị các phương án để tổng tư lệnh có tối đa các sự lựa chọn. Điều đó không có nghĩa là tổng thống đã đưa ra quyết định ”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh. Lầu Năm Góc không bình luận, trong khi người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cũng từ chối đưa ra ý kiến.

Tối Chủ nhật, ông Trump tuyên bố Iran phải đáp ứng các yêu cầu của Mỹ. Đề cập tới chương trình hạt nhân của Tehran, ông nói: “Họ sẽ phải giao cho chúng tôi đến cả bụi hạt nhân".

Trước khi Israel và Mỹ tiến hành loạt không kích vào tháng 6 năm ngoái, Iran được cho là sở hữu hơn 400 kg uranium làm giàu ở mức 60% và gần 200 kg vật liệu phân hạch ở mức 20% - loại có thể nhanh chóng nâng lên 90%, cấp độ sử dụng cho vũ khí hạt nhân.

Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế Rafael Grossi cho rằng phần lớn lượng uranium hiện tập trung tại hai trong số ba địa điểm từng bị Mỹ và Israel tấn công: một đường hầm ngầm tại tổ hợp hạt nhân Isfahan và một kho dự trữ tại Natanz. Các chuyên gia nhận định Iran vẫn duy trì các máy ly tâm và đủ năng lực thiết lập cơ sở làm giàu mới dưới lòng đất.

Theo nguồn tin, Tổng thống Mỹ và một số đồng minh tin rằng có thể thu giữ số vật liệu này thông qua một chiến dịch có mục tiêu, không làm kéo dài đáng kể thời gian xung đột, qua đó cho phép Washington kết thúc chiến sự vào khoảng giữa tháng 4.

Ông Trump cũng nói với các cộng sự rằng ông không mong muốn cuộc chiến kéo dài. Một số trợ lý cấp cao thậm chí thúc giục ông chuyển trọng tâm sang các vấn đề trong nước, đặc biệt là cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới, trong bối cảnh các cuộc thăm dò cho thấy đảng Cộng hòa có nguy cơ chịu tổn thất đáng kể.

Dù vậy, các cựu sĩ quan quân đội và chuyên gia cảnh báo rằng bất kỳ chiến dịch thu giữ uranium bằng vũ lực nào cũng sẽ vô cùng phức tạp và nguy hiểm, nằm trong số những nhiệm vụ khó khăn nhất mà ông Trump có thể phải quyết định. Không chỉ có nguy cơ vấp phải phản ứng quân sự từ Iran, chiến dịch còn có thể khiến xung đột kéo dài vượt xa khung thời gian 4-6 tuần mà phía Mỹ từng công bố.

Theo các chuyên gia, lực lượng Mỹ sẽ phải triển khai tới các mục tiêu trong điều kiện có thể chịu hỏa lực từ tên lửa phòng không và máy bay không người lái của Iran. Sau khi tiếp cận, các đơn vị chiến đấu phải thiết lập và bảo vệ vành đai an ninh để lực lượng công binh tiến hành đào bới, tìm kiếm vật liệu trong đống đổ nát, đồng thời xử lý mìn và các bẫy nổ.

Nhiệm vụ thu hồi uranium nhiều khả năng sẽ do các đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ đảm trách, những lực lượng được huấn luyện chuyên sâu trong việc xử lý vật liệu phóng xạ trong môi trường chiến sự. Số uranium làm giàu cao được cho là chứa trong khoảng 40-50 xi lanh chuyên dụng, có hình dạng tương tự bình lặn, cần được đặt vào các thùng vận chuyển đặc biệt để đảm bảo an toàn. Theo ông Richard Nephew, học giả cao cấp Đại học Columbia và cựu nhà đàm phán hạt nhân với Iran, khối lượng này có thể cần tới nhiều xe tải để vận chuyển.

Trong trường hợp không có sẵn sân bay, Mỹ sẽ phải thiết lập một đường băng tạm thời để đưa thiết bị vào và vận chuyển vật liệu hạt nhân ra ngoài. Toàn bộ chiến dịch có thể kéo dài nhiều ngày, thậm chí tới một tuần.

“Đây không phải là kiểu nhiệm vụ vào nhanh ra nhanh”, Tướng Joseph Votel, cựu chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ và Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt, nhận định.

Một kịch bản ít rủi ro hơn là Iran đồng ý bàn giao uranium trong khuôn khổ một thỏa thuận hòa bình. Trên thực tế, Mỹ từng thực hiện các chiến dịch chuyển giao uranium theo hướng hòa bình, như Chiến dịch Sapphire năm 1994 tại Kazakhstan, hay chiến dịch năm 1998 tại Tbilisi (Georgia), với sự tham gia của Anh, đưa vật liệu tới một cơ sở hạt nhân ở Scotland.

Ông Trump từ chối công khai việc có ra lệnh triển khai chiến dịch hay không. Hôm thứ Bảy, ông kêu gọi người ủng hộ theo dõi chương trình của Mark Levin trên Fox News, trong đó bình luận viên này kêu gọi ông “lấy uranium”.

Trong tuần qua, Tổng thống Mỹ đồng thời theo đuổi giải pháp ngoại giao, thúc giục Iran dỡ bỏ chương trình hạt nhân trong khuôn khổ một thỏa thuận. Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng Washington vẫn có thể đạt được các mục tiêu chiến lược mà không cần triển khai lực lượng mặt đất.

Các quan chức Mỹ cho biết Iran hiện chưa thực hiện làm giàu uranium. Tuy nhiên, nếu muốn trở thành quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, Tehran sẽ phải nâng mức làm giàu lên cấp độ vũ khí và chế tạo đầu đạn. Iran hiện cũng chưa sở hữu tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng vươn tới lãnh thổ Mỹ, nhưng theo dự báo của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ, nước này có thể sở hữu hàng chục tên lửa như vậy vào năm 2035 nếu điều chỉnh công nghệ phóng vệ tinh.

Trong bối cảnh quân đội Mỹ tiếp tục không kích các mục tiêu tại Iran, ông Trump đang được cập nhật liên tục về những thách thức của phương án thu giữ uranium. Đồng thời, quân đội cũng chuẩn bị các kịch bản khác nếu Tổng thống ra lệnh, bao gồm triển khai lực lượng phản ứng nhanh của Thủy quân lục chiến và lính dù thuộc Sư đoàn Dù 82 tới khu vực, nhằm kiểm soát các vị trí chiến lược như một hòn đảo ngoài khơi phía nam Iran.

Lầu Năm Góc hiện có sẵn nhiều khí tài trong khu vực để phục vụ chiến dịch nếu được phê duyệt, đồng thời đang cân nhắc điều động thêm khoảng 10.000 binh sĩ nhằm mở rộng các phương án tác chiến cho Tổng thống.

Phát biểu tại một cuộc họp báo đầu tháng, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho biết ông hy vọng Iran sẽ chấp nhận từ bỏ uranium, song cũng để ngỏ khả năng quân đội Mỹ sẽ hành động nếu Tehran từ chối.

“Tổng thống luôn tập trung vào năng lực hạt nhân” , ông Hegseth nói ngày 13/3. “Chúng tôi có nhiều lựa chọn, bao gồm cả khả năng Iran tự quyết định từ bỏ chúng, điều mà chúng tôi hoan nghênh”.

“Tôi sẽ không bao giờ nói với các bạn hay thế giới rằng chúng tôi sẵn sàng làm gì hoặc đi xa đến đâu, nhưng chắc chắn chúng tôi có các phương án”, ông nói thêm.